Methodiek SMALL

Door middel van een planmatige aanpak worden senioren in de eerste fase met een eenvoudige fittest gescreend en getest en krijgen zij een 8 weken durend leefstijl actief introductieprogramma met 4 groepsactiviteiten en exercise counseling m.b.v. een stappenteller en 3 gesprekken aangeboden. Aan het eind van deze fase wordt bekeken of de activiteiten gecontinueerd worden door aan te haken bij bestaande groepen, dan wel dat de deelnemers zichzelf leren organiseren. In de tweede fase worden de deelnemers in het leefstijl actief vervolgprogramma gedurende +/- 8 maanden verder begeleid bij het uitbreiden en vasthouden van hun actieve leefstijl. In de derde fase, de gedragsbehoudfase, wordt deelnemers geleerd hoe zij op de lange termijn hun actieve leefstijl kunnen behouden; door groepsgesprekken en huiswerkopdrachten wordt de deelnemers inzichten en oplossingen geboden t.a.v. gedragsmatige factoren die het bewegen in de weg staan.

Hieronder een beknopt overzicht van de onderdelen van het programma

1) Benadering

Twee weken nadat de senioren een brief ontvangen hebben met informatie over het project en een opgaveformulier, gaan medewerkers van het project bij al deze senioren persoonlijk langs de deur, of worden de senioren persoonlijk benaderd per telefoon. Doel van deze persoonlijke benadering is het adviseren van met name senioren die twijfelen over deelname en het selecteren van deelnemers die niet aan de Nederlandse Norm voor Gezond Bewegen voldoen.

2) Fitheidstest

Senioren die zich opgegeven hebben, worden uitgenodigd voor de eerste activiteit. Hierbij wordt een fitheidstest afgenomen die verschillende componenten van fitheid meet. Er wordt in deze test gebruikt gemaakt van onderdelen uit de Groninger Fitheidstest voor Ouderen (GFO) en de Senior Fitness Test (Rikli & Jones, 2001).

Daarnaast krijgen deelnemers een toelichting op de exercise counseling waarbij gebruik wordt gemaakt van een stappenteller. De deelnemers ontvangen een stappenteller en krijgen een verdere uitleg over de werking ervan.

3) Leefstijl Actief Introductieprogramma (8 weken)

Na afloop van de eerste activiteit begint een 8 weken durend programma met wekelijks of een groepsactiviteit of telefonische c.q. groeps exercise counseling. De activiteiten worden gegeven door specifiek opgeleide lesgevers. Het betreft een mix van buiten- en binnenactiviteiten. Het programma is wat betreft inhoud en intensiteit speciaal afgestemd op de groep senioren van 55 tot 70 jaar die niet (meer) actief zijn. Na afloop wordt koffie gedronken.

Tijdens het leefstijl actief introductieprogramma vindt de telefonische of groepsexercise- counseling om de week plaats. In totaal gaat het tijdens deze introductieperiode om drie gesprekken. Door gebruik te maken van verschillende gesprekstechnieken worden deelnemers naar een actievere leefstijl gecoacht. Belangrijk is dat de deelnemer gestimuleerd wordt zelf ideeën en oplossingen aan te dragen voor het verhogen van zijn/haar stappenscore.

4) Leefstijl Actief Vervolgprogramma (9 maanden)

Na afloop van de laatste activiteit wordt geëvalueerd en besproken hoe de deelnemers verder gaan met bewegen. Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden. Indien een lesgever beschikbaar is die een gevarieerd sport- en spel aanbod kan geven, dan kan de SMALL groep als geheel doorgaan met deze activiteiten. Indien dit niet het geval is, dan bestaat de mogelijkheid om deelnemers zichzelf te laten organiseren, dan wel (delen van) de groep onder te brengen bij een vereniging. Hierbij kan gedacht worden aan makkelijk zelf te organiseren activiteiten als sportief wandelen en fietsen.

Deelnemers worden daarnaast om de twee tot drie maanden nog eens drie keer gecoacht gedurende in totaal 9 maanden. Het gaat hierbij om het vasthouden van de beweegroutine en het omgaan met tegenslagen in het eerste vervolggesprek

5) Gedragsbehoudtraining (±4-6 maanden)

Hierin worden zelfmanagement en zelfregulatietechnieken gebruikt om deelnemers in 4 sessies (kan individueel of in groepsverband worden gedaan) te begeleiden om hun pas verworven gedrag definitief te behouden.

De opzet voor deze counselingssessies ziet er globaal als volgt uit:

-	Leren anticiperen op de eigen situatie en inzicht krijgen in ervaren barrières in het gedragsbehoud.
-	Het leren toepassen van probleemoplossende technieken en stijlen in combinatie met het afwegen van preferenties (Expectancy Value Theory) door het toepassen van exposure technieken.
-	Het geven van een zelfinstructietraining waarmee deelnemers barrières in gedragsbehoud leren benoemen en hier oplossingen bij leren bedenken.
-	Het leren verwoorden van de persoonlijke exercise zelfregulatiestijl bij gedragsbehoud en het formuleren van doelen voor de komende 12 maanden.

6) Afsluitende fitheidstest

Na ongeveer 15 maanden vind er opnieuw een fitheidstest plaats, op dezelfde wijze als fitheidstest 1. Tevens wordt het project met de deelnemers geëvalueerd.

7) Evaluatie

Over het gehele project wordt een evaluatieverslag geschreven. Dit wordt door de Stichting In Beweging of het Centrum voor Beweging en Onderzoek te Groningen gedaan. Hierin wordt het programma, het bereik, de fittestscores, de effecten op het beweegpatroon en de waardering van de deelnemers beschreven.